Egileak | Andrés Piqueras |

2025(e)ko abenduaren 4(a)

Andrés Pikerasek kapitalismoaren uneko egoerari buruzko azterketa sakon bat aurkezten du, kapitalaren gainordezketa haren gaixotasun kronikotzat identifikatuz eta bere ondorioak behatuz. Ideia nagusia egoera honek nola eragin duen gizarte, ekonomia eta ekologia arazo multzo bat azaltzen da, baliabideak kontrolatzeko bitarteko gisa, eskalada militarran eta indarkerian amaituz.

Kapitalismoak ekoizpen-indarrak garatzen dituen bitartean, makineria, robotika eta, orain, adimen artifiziala erabiltzen duen heinean, giza lanaren ordezko jartzen du. Ordezko honek “lan hilaren” proportzioa areagotzen du “lan biziarekiko”, kontraesandu funtsezko bat sortuz, uneko plusbalioaren murrizketaren krisia eragiten duena; eta kapitalismoari irtenbideak aurkitzen gero eta zailagoa egiten diona.

Teknologiak merkantziak ekoizteko behar den denbora murriztu ahala, haien balioa dagokionean jaisten da. Kapitalismoak erantzuten du produktu berak kopuru handiagoan produziz eta merkatuak etengabe zabalduz errentagarritasuna mantentzeko. Hala ere, bide hau ez da mantendu ahalina, merkatuak eta planetako baliabideak mugatuak baitira. Baliabideak agortzen doan heinean, kapitalaren sektore nagusiek gero eta etsiago bilatzen dute geratzen diren baliabideak kontrolatzea, munduko sistema ekonomikoan tentsio gero eta handiagoak sortuz.

Errentagarritasunaren beherakadak ekoizpen-inbertsiotik finantza-espekulaziorako desplazamendu batera eramaten du. Kapitalak bere forma sinplera, dirura, itzultzeko joera du, ekoizpenean edo lanean inbertitu beharrean. Horrek “kapital fikziozko” hainbat burbuila sortzen du (hau da, akzioak, zor publikoa, diru bankarioa eta deribatuak), eta, eskatutanean, zor hutsa dena; eta horren zati on bat etorkizuneko balio hipotetiko baten hipotesian oinarritzen da. Finantziarizazio honek zorpetze orokortua sortu du, eta gaur egun munduko PIBaren %360 inguruan dago, mantentzea ezinezkoa den egitura ekonomiko bat sortuz, batez ere egiaz ez dagoen diruaren bidez zirkulatzen duena.

Botere ekonomikoa gutxitzen doan heinean, indarkeria bilakatzen da nagusitasuna mantentzeko geratzen den tresna, eta, horrela, kontraesandu guzti hauek militarizaziora eta gerrera bideratzea eragiten du.